madziaryzator.hu

Nie przestaje mnie fascynować tendecja do madziaryzacji słów obcego pochodzenia w języku węgierskim (pisałem o tym już tu). Tradycje ma ta tendecje spore bo sięgają one przełomu osiemnastego i dziewiętnastego wieku kiedy miała tu miejsce, dziś powiedzielibyśmy, kampania odnowy języka pod przewodnictwem Kazinczyego. Co ciekawsze jest to nie tylko oficjalna polityka wdrażana przy pomocy szeregu narzędzi urzędowych ale postawa popularna wśród zwykłych ludzi. Nikogo przecież nie można zmusić, żeby zamiast zwięzłego i międzynarodowego komputer mówić długie számítógép, a przecież wszyscy tak robią. I tak dalej.

Ostatnio natknąłem się na prawdziwą perełkę w dziedzinie językowej madziaryzacji: stronę internetową szómagyarító czyli, w wolnym tłumaczeniu, madziaryzator. Nie chodzi w niej o nic innego jak o wymyślania węgierskich odpowiedników do nowych słów obcego pochodzenia. Projekt działa na zasadzie crowsoursingu (czy ktoś wymyślił już polski odpowiednik? Na szómagyarító nie zaproponowano zresztą jeszcze węgierskiej wersji słowa) czyli opiera się na zaangażowaniu użytkowników.

Strona istnieje od 2010 roku i do tej pory szczyci się 2471 nadesłanymi węgierskimi odpowiednikami 1428 słów obcego pochodzenia. Projekt jest został oficjalnie wsparty przez fundusze rządowe w ramach roku języka węgierskiego (2009).

Na szómagyarító można proponować słowa do madziaryzacji, można zgłaszać propozycje węgierskich odpowiedników a także głosować "podoba się" lub "nie podoba się". Najpopularniejsze słowa wędrują na górę listy. Można też zapisać się na tygodniowy update (póki co brak węgierskiego odpowiednika).

Do dalszego czytania zachęcam tylko osoby znające węgierski, bez znajomości tego języka nie wszystko będzie zrozumiałe.

Kreatywność nadesłanych propozycji niejednokrotnie powala. Poniżej wybrałem parę przykładów, żeby dać jej próbkę.

Zacznę od wuwuzeli (tak – są tacy, którzy już się trudzą nad przyswojeniem tego słowa w węgierskim). Oto propozycje (tu i poniżej w kolejności od najbardziej do najmniej popularnych): darázskürt,  afroduda, idegfúvó, gólduda, szúnyogkürt, focimbita, dilinkó, kaptársíp, légyduda, meccszúgó.

Albo weźmy takiego playboya: kéjlegény, pinahuszár albo pinavitéz, aranyifjú. Smaczki nie do pobicia.

Dominują jednak poważniejsze tematy. Wybrałem szereg terminów komputerowych i technicznych i ich madziaryzacje.

  • walkman: sétáló magnó, fejsztereó
  • vlog: képes-hangos napló
  • avatar: arcmány, avatár, arcmás
  • e-mail: villanylevél, villanyposta, villámlevél
  • spray: permeg, permény, permec
  • komórka: beszi, zsebtávbeszélő, zsebtelefon
  • smiley: vigyora, pofacs, hangulatjel
  • sms: üzi, röszü, szószösz
  • online: vonalban, elérhető, vonalon
  • CD: hangkorong, adatkorong, fénykorong
  • facebook: arckönyv, barátságháló, faszbuk
  • like (w facebooku): kedvel, tetszikel, kedvencez
  • podcast: hangadás
  • blog: e-napló, hálónapló
  • hardware: kemély, géptest, vas, hardver, csontmű

Na deser zostawiłem tłumaczenia słowa pendrive. Jest ich 49 (czterdzieści dziewięć). Oto one: adattoll, adatkulcs, adatbot, zsebmeghajtó, eszemtokja, memóriakulcs, tollacs, tolltár, cerka, tárkulcs, zsebmemória, adattok, pödördrájv, botmemória, adatrudi, USB-kulcs, könnyű
adattároló: kat, e-ceruza, pöndi, agyszopacs, ultrasebes
bemenet
(usb), penderítő, digitok, pendi, zsebtár, tudatkulcs, dugacs, pálcatár, adathasáb, memtok, szipacs,
adatszipacs, pöcsdrájv, agytalicska, pédé, pendrájv, elektroszatyor, kütyü, dugitár, tollmeghajtó, adatfityó, adaték, hasábmemória, fütyi, memóka, palágy, flash, memoriapálcika, ceruzatár, cumi.