„Uczciwa praca węgierskich jeńców wojennych”

Będąc niedawno w Kijowie odwiedziłem Międzynarodową Fundację Odrodzenia, miejscową gałąź sieci fundacji Sorosa, w ich jej siedzibie na ulicy Artema 46. I znów się okazało, że ze mną to już tak jakoś jest, że gdzie się nie obejrzę tam Węgrzy. Dostałem tam broszurkę na temat historii powstania budynku i okazało się, że zbudowali go w latach czterdziestych węgierscy jeńcy wojenni.

W trakcie gruntownego remontu budynku w 1999 roku w piwnicy robotnicy natknęli się na kapsułę zawierającą dokument napisany przez pracujących przy jego budowie Węgrów.

dokument z 1948 roku stworzony przez wegierskich jencow wojennych budujacych dom w Kijowie

dokument z 1948 roku stworzony przez wegierskich jencow wojennych budujacych dom w Kijowie

dokument z 1948 roku stworzony przez wegierskich jencow wojennych budujacych dom w Kijowie 

Podaję treść dokumentu po węgiersku:

Emlék

Kiev, 1948. február 10.-én
Ezen épületet építette 20 fő "Magyar hadifogoly Becsületes munkája". Aki megtalálod ezen írást, olvasd és jusson eszedbe a Magyar férfi keze munkája. A túlodálon feltüntetettek neveit láthatod, akik ezen épületet készítették.

1. Szábó Lajos munka vezető
2. Dombrádi Károly kőműves
3. Borsos Márton kőműves
4. Moldván János kőműves
5. Manó Lajos kőműves
6. Hunyádi György ács mester
7. Iváncsics Kálmán ács segéd
8. Varga Mihály ács segéd
9. Pál József festő
10. Fodor Mihály segéd munkás
11. Urbán Mihály segéd munkás
12. Liszkai Miklős segéd munkás
13. Abrám Zigmond segéd munkás
14. Molnár Ferenc segéd munkás
15. Kovács Ferenc segéd munkás
16. Csiki József asztalos mester
17. Bakos Albert kőműves mester
18. Presinszki János segéd munkás
19. Dénes Domokos parkettaző
20. Kocs János szakács

i po polsku:

Ku pamięci

Kijów, 10 lutego 1948 roku

Ten budynek powstał dzięki "Uczciwej pracy dwudziestu węgierskich jeńców wojennych". Ty, który znalazłeś ten dokument, przeczytaj go i pomyśl o pracy węgierskich rąk. Na drugiej stronie znajdziesz nazwiska tych, którzy ten dom zbudowali.

1. Szábó Lajos kierownik
2. Dombrádi Károly murarz
3. Borsos Márton murarz
4. Moldván János murarz
5. Manó Lajos murarz
6. Hunyádi György cieśla
7. Iváncsics Kálmán pomocnik ciesielski
8. Varga Mihály pomocnik ciesielski
9. Pál József malarz
10. Fodor Mihály robotnik niewykwalifikowany
11. Urbán Mihály  robotnik niewykwalifikowany
12. Liszkai Miklős  robotnik niewykwalifikowany
13. Abrám Zigmond  robotnik niewykwalifikowany
14. Molnár Ferenc  robotnik niewykwalifikowany
15. Kovács Ferenc  robotnik niewykwalifikowany
16. Csiki József mistrz stolarski
17. Bakos Albert mistrz murarski
18. Presinszki János  robotnik niewykwalifikowany
19. Dénes Domokos parkieciarz
20. Kocs János kucharz

Ciekawe są losy samego budynku. Zbudowany został dla rodziny radzieckiego generała Nikołaja Watutina, który zginął na Ukrainie w 1944 roku. Rodzina jednak zdecydowała się przenieść się do Moskwy i do budynku wprowadził się jeden z luminarzy radzieckiej literatury Ołeksandr Kornijczuk, który mieszkał w nim aż do śmierci w 1972 roku. W historii domu pojawia się wątek polski: żoną Kornijczuka była Wanda Wasilewska, która zmarła w 1964 roku.

Po śmierci Kornijczuka władze urządziły w domu urząd stanu cywilnego, który między innymi był sceną prób wprowadzania obrzędu świeckiego odpowiednika chrztu. W latach dziewięćdziesiątych budynek najpierw wynajęto a potem sprzedano Międzynarodowej Fundacji Odrodzenia.

Budynek, w zasadzie willa, spodobał mi się. Stoi na niewielkim podwyższeniu w ogrodzie. Jest miłym wyjątkiem na ulicy pełnej na oko sześcio-siedmiopiętrowych gmachów. A wygląda tak:

siedziba Międzynarodowej Fundacji Odrodzenia, Kijów, Artema 46

od ulicy

siedziba Międzynarodowej Fundacji Odrodzenia, Kijów, Artema 46

od ogrodu

Swoją drogą ciekawe, czy wiadomo coś na temat jeńców wojennych, którzy ten dom zbudowali.